Stan prawny na dzień: 21 października 2026 r.
W infrastrukturze krytycznej ocena systemu bezpieczeństwa z AI to nie tylko skuteczność wykrywania zagrożeń. To przede wszystkim odpowiedzialność za konsekwencje wyniku wdrożenia dla wielu osób zależnych od danego typu infrastruktury oraz zapewnienie jej ciągłości działania. Infrastruktura krytyczna jest objęta równolegle trzema obszarami regulacyjnymi: AI Act, przepisami o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa wdrażającymi NIS2 oraz przepisami o zarządzaniu kryzysowym wdrażającymi dyrektywę CER. Zakres obowiązków zależy od statusu podmiotu, funkcji systemu i konkretnego wdrożenia. Dlatego system bezpieczeństwa w infrastrukturze krytycznej należy oceniać jako część większego procesu, a najlepiej całego systemu zarządzania bezpieczeństwem danej organizacji.
Dlaczego infrastruktura krytyczna wymaga szerszego spojrzenia
W obiekcie infrastruktury krytycznej system zabezpieczeń nie jest jedynie dodatkiem, lecz elementem codziennej pracy zakładu. W nim zapada decyzja, kto może wejść do danej strefy, jak szybko ochrona reaguje na zdarzenie oraz jak przebieg incydentu jest rejestrowany i odtwarzany. Dlatego ocena takiego systemu wymaga uwzględnienia trzech obszarów regulacyjnych.
AI Act - załącznik III pkt 2
AI Act zalicza do systemów wysokiego ryzyka systemy AI przeznaczone do użycia jako komponenty bezpieczeństwa w zarządzaniu i eksploatacji krytycznej infrastruktury - cyfrowej, drogowej oraz zaopatrującej w wodę, gaz, ciepło i energię elektryczną. Chodzi o AI, która wpływa na bezpieczne działanie samej infrastruktury albo której awaria może zagrażać osobom lub mieniu. Sama kamera z analityką przy ogrodzeniu elektrowni nie jest z tego powodu automatycznie systemem wysokiego ryzyka. Może jednak podlegać innym zasadom, np. dotyczącym biometrii albo monitorowania pracowników. Obowiązki dla systemów kwalifikowanych jako wysokiego ryzyka na podstawie art. 6 ust. 2 i załącznika III obowiązują od 2 grudnia 2027 r.
Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa
Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, wdrażająca dyrektywę NIS2, obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r. Podmioty kluczowe i ważne mają czas do 3 kwietnia 2027 r. na dostosowanie systemów i procedur do wymogów ustawy. Kamery IP, kontrolery dostępu i platformy integrujące mogą stanowić element systemów informacyjnych. W związku z tym należy uwzględnić je w zarządzaniu ryzykiem, ochronie przed incydentami i zarządzaniu łańcuchem dostaw.
Ustawa o zarządzaniu kryzysowym
Nowelizacja wdrażająca dyrektywę CER obowiązuje od 4 lipca 2026 r. W przypadku podmiotów objętych przepisami może być konieczne uwzględnienie bezpieczeństwa fizycznego, technicznego, osobowego i teleinformatycznego w zintegrowanym zarządzaniu bezpieczeństwem, a także prowadzenia oceny ryzyka i zgłaszania incydentów. Zakres obowiązków należy zweryfikować dla konkretnego podmiotu i jego statusu.
Dla operatora infrastruktury krytycznej pytanie „czy ten system podlega AI Act?” jest więc tylko jednym z trzech. Pozostałe brzmią: czy system jest bezpieczny jako element sieci oraz czy wspiera ciągłość działania.
Pięć elementów do weryfikacji przed wdrożeniem
Przed wdrożeniem systemu bezpieczeństwa z AI w obiekcie infrastruktury krytycznej warto zweryfikować pięć elementów:
- Reakcja na błędne lub niepełne dane. Co robi system, gdy kamerę zasłoni mgła, śnieg albo celowe działanie, gdy czujnik wysyła sprzeczne sygnały lub gdy brakuje połączenia? Czy w takich przypadkach system coś sygnalizuje?
- Zrozumiałość alarmu dla operatora. Centra nadzoru obsługujące wiele sygnałów z różnych źródeł mogą przy braku procedur pomijać niejasne alarmy. Dlatego operator powinien wiedzieć, co oznacza alarm, na jakiej podstawie powstał i jak można go zweryfikować.
- Możliwość odtworzenia przebiegu zdarzenia. Czy da się złożyć oś czasu: sygnał, wynik analizy, decyzja operatora, reakcja? Taka oś czasu ułatwia analizę incydentu i przygotowanie ewentualnego zgłoszenia, jeżeli wymogi dotyczące zgłaszania mają zastosowanie do danej organizacji. Więcej o rejestrowaniu zdarzeń omawiamy w artykule o architekturze z uwzględnieniem nadzoru i rozliczalności.
- Jasna odpowiedzialność za decyzje. Kto decyduje o zablokowaniu strefy, wezwaniu służb albo wpuszczeniu osoby mimo alarmu? Czy ta osoba ma uprawnienia i informacje, by zdecydować inaczej niż system?
- Przewidywalne zachowanie przy awarii. Co się dzieje, gdy serwer analityki przestaje działać albo traci dane? Czy przejścia otwierają się, czy blokują - i czy jest to świadomie zaprojektowane zachowanie awaryjne, zgodne z procedurami ewakuacji oraz ochrony obiektu?
Żaden z tych punktów nie dotyczy wyłącznie AI. Funkcje AI mogą jednak utrudniać odpowiedzi: wynik bywa probabilistyczny, a jego podstawa nie zawsze jest od razu widoczna dla operatora. Dlatego istotne są kompetencje osób pracujących z systemem oraz procedury organizacji na wypadek awarii, zagrożenia lub kryzysu.
Przykład: platforma klasy PSIM w obiekcie infrastruktury krytycznej
Platformy klasy PSIM łączą w jednym widoku sygnały z kontroli dostępu, monitoringu wideo, sygnalizacji włamania, systemów przeciwpożarowych i interkomów. W infrastrukturze krytycznej mogą stanowić istotny element architektury bezpieczeństwa, łączący wskazane wyżej obszary ryzyka i potencjalne podatności. Wskazują operatorowi przyczynę i kontekst alarmu, prowadzą przez ścieżkę proceduralną i jednocześnie rejestrują przebieg zdarzenia.
Ostateczna ocena takiej platformy zależy jednak od funkcji, konfiguracji, danych i sposobu wykorzystania w konkretnym środowisku. Platforma ograniczona do korelacji sygnałów zgodnie z regułami i scenariuszami ustalonymi wcześniej przez człowieka to inny przypadek niż PSIM skonfigurowany tak, aby z użyciem AI samodzielnie oceniać wagę zdarzeń, uruchamiać reakcje albo analizować lub przewidywać zachowania osób. Ten drugi przypadek wymaga oceny pod kątem AI Act, w tym sprawdzenia, czy system kwalifikuje się jako wysokiego ryzyka. Warto wtedy przejść przez trzy pytania diagnostyczne i artykuł o czterech obszarach wymagających oceny.
W kolejnym artykule zajmujemy się komunikacją głosową - obszarem, który łatwo pominąć w początkowej analizie. Chcesz omówić architekturę systemu w swoim obiekcie? Porozmawiaj z naszym zespołem.
FAQ Najczęstsze pytania
Czym różni się ocena systemu AI w infrastrukturze krytycznej od standardowej oceny?
Znaczenie ma nie tylko skuteczność systemu, ale też konsekwencje jego wyniku dla ciągłości działania i bezpieczeństwa ludzi. Ocenę trzeba powiązać z wymaganiami dotyczącymi cyberbezpieczeństwa oraz zarządzania kryzysowego.
Czy każdy system AI w elektrowni lub wodociągach to system wysokiego ryzyka?
Nie automatycznie. Znaczenie ma funkcja, przeznaczenie i rola systemu jako komponentu bezpieczeństwa w zarządzaniu i eksploatacji infrastruktury - nie sama lokalizacja systemu w obiekcie.
Czy platformy klasy PSIM automatycznie podlegają AI Act w infrastrukturze krytycznej?
Nie automatycznie. Zależy to od funkcji, konfiguracji, danych i sposobu wykorzystania — zwłaszcza od tego, czy platforma tylko koreluje sygnały, czy sama ocenia zdarzenia lub osoby.
Jakie przepisy poza AI Act dotyczą systemów zabezpieczeń w infrastrukturze krytycznej?
Przede wszystkim znowelizowana ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (NIS2) i znowelizowana ustawa o zarządzaniu kryzysowym (CER), a także RODO. Zakres obowiązków zależy od statusu podmiotu i konkretnego wdrożenia.
Co sprawdzić przed wdrożeniem systemu zabezpieczeń z AI w obiekcie krytycznym?
Reakcję na błędne dane, zrozumiałość alarmu dla operatora, możliwość odtworzenia zdarzenia, odpowiedzialność za decyzje i przewidywalne zachowanie systemu przy awarii.
Uwaga: artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Kwalifikacja systemu wymaga analizy konkretnej funkcji, celu, architektury i środowiska wdrożenia. Przy redakcji tekstu korzystaliśmy z narzędzi AI; treść została zweryfikowana przez zespół C&C Partners.
Źródła i dalsza lektura
Autor
