Kabel odporny na gryzonie - stalowa bariera chroni infrastrukturę krytyczną

Gryzonie mogą powodować poważne przerwy w działaniu sieci krytycznych. Mogłoby się wydawać, że szczur niewiele zdziała w pojedynkę, jednak jego zęby łatwo i szybko uszkodzą cienki kabel światłowodowy. Przykłady z ostatnich lat w samej tylko Polsce pokazują skalę problemu

• Ruda Śląska / Śląsk - 11 marca 2024 - lokalny operator miał awarię łącza do węzła w Katowicach; przyczyną okazało się przegryzienie kabla przez szczura.
• Łagiewniki (Łódź) - 2 maja 2024 - serwisanci znaleźli w studzience borsuka(!), który przegryzł światłowód (zwierzę ostatecznie zostało zabrane do ośrodka i opatrzone – zwierzę przeżyło, a kabel niestety już nie).
• Gostyń (woj. wielkopolskie) - 1 kwietnia 2025 - kilku dostawców informowało o przerwach i konieczności naprawy spowodowanej tym, że „kable przegryzły szczury” - prace naprawcze trwały kilkanaście godzin.
• Tomice / Radocza (pow. wadowicki) - 25 sierpnia 2024 - lokalny operator zgłosił masowe zgłoszenia braku internetu; technicy ustalili, że przyczyną był szczur, który przegryzł światłowód. 
• Ponadto na portalach branżowych przyczytać można, że u około 15–20% zgłaszanych awarii światłowodowych źródłem bywają gryzonie i nie jest to wyjątek to powtarzający się problem w wielu miastach.  Oczywiście nie tylko w Polsce, ale i na całym Świecie.

Takie incydenty jak te powyżej uświadamiają nam, że zabezpieczenie kabli światłowodowych staje się nie lada wyzwaniem. Sieć teletechniczna jest fundamentem komunikacji i usług publicznych. Jej niewydolność może skutkować realnymi stratami ekonomicznymi i zagrożeniem dla innych systemów.

Jak ograniczyć ryzyko związane z uszkodzeniem kabli?

Pokuszę się o usystematyzowanie wiedzy w tym zakresie. Na wstępie musimy rozdzielić dwie rzeczy: Rodent Resistant oraz Rodent Protected jako dwie metody, czy też rodziny zabezpieczeń, jakie stosuje się w kablach w powyższym kontekście.

Firmy produkujące kable stosują różne rozwiązania. Do najpowszechniejszych należą: specjalne oploty z włókien szklanych, dodatkowe warstwy poliamidowe, środki chemiczne o właściwościach odstraszających oraz zbrojenie metalowe. Kable z włóknem szklanym, dzięki ich zastosowaniu, mają powodować dyskomfort podczas przegryzania - co ma za zadanie odstraszać gryzonie. Zaletą na pewno jest to, że takie kable są stosunkowo lekkie i elastyczne,  jednak ich ochrona bywa niewystarczająca.

Konstrukcja z poliamidową powłoką (tzw. podwójna powłoka np. PE/PA) również utrudnia co prawda przegryzania kabla, ale całkowicie go nie eliminuje. Dodatkowa porcja warstwy polietylenowej jedynie wydłuży czas potrzebny na uszkodzenie kabla przez zęby szczura ale nie wyeliminuje problemu całkowicie.

Środki chemiczne. Dawniej powłoki smakowe lub chemikalia o ostrym zapachu. Niestety, mają one ograniczony czas działania i stanowią realne zagrożenie dla instalatorów pracujących z kablami.

Potwierdzona skuteczność w badaniach naukowych

Zdecydowanie najskuteczniejszym zabezpieczeniem jest zastosowanie metalowego pancerza otaczającego kabel. Metalowa taśma pełni funkcję twardej osłony dla tub z włóknami światłowodowymi. Mogę się pokusić o stwierdzenie, że taki oplot działa jak "tarcza", uniemożliwiając ostrym zębom gryzoni przegryzienie najważniejszej części kabla. Oczywiście powłoka polietylenowa ulegnie uszkodzeniu, ale środek już nie. Użytkowanie falistej stalowej taśmy od dziesięcioleci udowadnia skuteczność tej metody. Nie tylko TKF Polska, ale również inni producenci kabli światłowodowych potwierdzają, że stalowa taśma gwarantuje niemal 100% ochronę przed atakami gryzoni - nawet jeśli zewnętrzna izolacja zostanie uszkodzona, szczury nie zdołają przebić stalowego pancerza. I są na to konkretne badania wykonane przez University of Queensland z 2017 roku, którego celem była ocena, jak skuteczne są różne konstrukcje kabli wobec szczurów.

Rodent Resistant vs. Rodent Protected - różnice:

Rodent Resistant (odporność na gryzonie)::

• Oznacza, że konstrukcja kabla utrudnia przegryzienie, ale nie stanowi pełnej bariery.
• Taka odporność wynika często z zastosowania twardszych tworzyw (np. PA) w powłoce zewnętrznej.
• Kable nie mają stalowego pancerza, więc są lżejsze i tańsze.
• Stosowane tam, gdzie ryzyko jest niższe, ale wciąż występują gryzonie (np. końcówki sieci i podejście do abonentów).

Rodent Protected (ochrona przed gryzoniami):

• Oznacza fizyczną barierę, która zapobiega przegryzaniu kabla przez gryzonie.
• Takie kable mają warstwę ochronną (najczęściej wykonaną z:
  • stalowej taśmy falistej,
  • taśmy stalowej laminowanej,
  • pancerza z drutów stalowych lub aramidowych),
  • z utwardzonych włókien szklanych GRP.
• Są stosowane w miejscach szczególnie narażonych na działalność gryzoni, np. w kanalizacji technicznej, tunelach, stacjach transformatorowych, przy budynkach.

Zalety i ograniczenia kabli stalowych

Zbrojenie stalową taśmą ma swoją cenę: kable stają się wyraźnie cięższe i grubsze. Ogranicza to łatwość ich montażu, zwłaszcza w kanałach technologicznych o małej średnicy, oraz wymaga większej siły jaką należy użyć podczas wdmuchiwaniu czy zaciąganiu kabla. Mimo to dla newralgicznych odcinków sieci stalowy pancerz zrekompensuje te niedogodności swoją niezawodnością.

Kluczowe korzyści dla infrastruktury krytycznej

Zastosowanie kabli antygryzoniowych, zwłaszcza ze stalową taśmą, przynosi wymierne korzyści:

• Redukcja awarii i kosztów serwisu: Kable wzmocnione taśmą stalową CS (Corrugated Steel) są znacznie mniej podatne na przerwy w transmisji. Dzięki temu operatorzy unikają drogich napraw i czasowych „blackoutów”. Ostatecznie przez mniejszą ilość awarii kabli w newralgicznych odcinkach, stosowanie kabli wzmocnionych taśmą pozwala obniżyć koszty - brak konieczności napraw. No i najważniejsze - zapewnia nieprzerwaną transmisję danych. Każda godzina bez sieci to utracone zaufanie klientów i przychody.
• Maksymalna ochrona włókien: Falista taśma stalowa daje praktycznie stuprocentową odporność przed przegryzieniem. To ważne w miejscach newralgicznych (pod głównymi węzłami, budynkami użyteczności publicznej), gdzie nawet jednorazowe uszkodzenie może paraliżować setki użytkowników oraz kluczowych usług.

Cyberbezpieczeństwo zaczyna się w ziemi

Można się oczywiście spierać w wielu kwestiach, ale żaden system bezpieczeństwa nie będzie działał, jeśli nie będzie fizycznego połączenia między danymi punktami. W debacie o cyberbezpieczeństwie często skupiamy się na firewallach, szyfrowaniu i oprogramowaniu. Zapominamy jednak o Warstwie 1 (fizycznej). Infrastruktura teletechniczna to dzisiaj infrastruktura krytyczna. Przerwanie ciągłości transmisji danych w wyniku przegryzienia kabla zakopanego w ziemi to w skutkach taki sam incydent bezpieczeństwa, jak udany atak typu DoS (Denial of Service). W dobie wdrażania dyrektywy NIS2 i zaostrzania przepisów dotyczących ochrony infrastruktury krytycznej, bezpieczeństwo fizyczne sieci staje się elementem cyberbezpieczeństwa. Stabilna sieć teletechniczna to kręgosłup: systemów bankowych, ratunkowych oraz służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo. Wybór kabla odpornego na czynniki zewnętrzne - w tym na „biologiczny sabotaż”, który fundują nam szczury, to nie wydatek, to polisa ubezpieczeniowa.

Unijna Dyrektywa NIS2 (2022) wprost wymaga podniesienia bezpieczeństwa łańcuchów dostaw usług kluczowych. Dlatego decyzja o tym, że uruchamiamy linię produkcyjną, która potrafi wyprodukować kabel z taśmą była niezwykle istotna. W TKF Polska produkujemy kable wzmocnione taśmą stalową w różnych wersjach - w tzw. tubie centralnej, czy tez w luźnej tubie - gdzie tuby oplatają centralny element wytrzymałościowy - pręt FRP. Lokalna produkcja redukuje zależność od importu i zwiększa odporność łańcucha dostaw do infrastruktury krytycznej.

Zabezpieczenie fizyczne sieci światłowodowej jest elementem cyberbezpieczeństwa infrastruktury krytycznej. Kable zbrojone taśmą stalową, jako jedyne w 100% chroniące przed uszkodzeniami przez szczury, powinny być stosowane tam, gdzie liczy się pewność działania. Dodatkowym walorem jest produkcja kabli w Polsce, co wpisuje się w zalecenia UE dotyczące odporności łańcucha dostaw.

Jeśli w Twojej kanalizacji teletechnicznej naprawiasz kabel po raz kolejny, to warto zadać sobie pytanie: czy to jest opłacalne?